Kelantan mulakan perlombongan nadir bumi tahun depan, Kedah desak Putrajaya percepat dasar

KOTA BHARU: Kelantan menjangka dua syarikat milik tempatan akan memulakan perlombongan unsur nadir bumi (REE) tahun depan, sementara Kedah mendesak Putrajaya mempercepat dasar industri itu bagi membuka potensi hasil negeri.

Timbalan Menteri Besar Kelantan, Fadzli Hassan, berkata kedua-dua syarikat itu akan menjalankan aktiviti perlombongan secara usaha sama dengan Menteri Besar Kelantan Incorporated dan kini berada di peringkat akhir mendapatkan kelulusan penilaian impak alam sekitar (EIA) daripada Jabatan Alam Sekitar.

"Kami sudah mempunyai dua syarikat tempatan berlesen untuk melaksanakan pengeluaran REE. Kami juga mempunyai kaedah sendiri untuk memasarkan mineral itu selepas dilombong," katanya kepada pemberita di Kota Bharu selepas persidangan Dewan Undangan Negeri hari ini. Beliau tidak mendedahkan nama syarikat atau lokasi perlombongan yang dicadangkan.

Di Alor Setar, Menteri Besar Kedah, Sanusi Nor, berkata kelewatan dasar persekutuan menghalang pelaburan dan hasil negeri. Menurutnya, beberapa syarikat di Kedah telah menyiapkan penerokaan REE dan bersedia beralih kepada perlombongan.

"Kami berharap dasar ini dapat dipercepat kerana pelabur sudah masuk dan telah menyiapkan proses penerokaan. Apabila mereka memohon lesen perlombongan, mereka perlu menyediakan pelan perlombongan, EIA dan memenuhi pelbagai syarat lain. Apabila proses kelulusan mengambil masa, aktiviti perlombongan turut tertangguh dan negeri terpaksa menunggu lebih lama untuk menjana hasil baharu," katanya selepas menghadiri Siri Kuliah Kedah Raya.

Kedah dan Kelantan ialah sebahagian daripada SG4, platform kerjasama ekonomi yang turut disertai Terengganu dan Perlis, yang ditadbir Perikatan Nasional. Pada Forum Perniagaan dan Ekonomi SG4 di Kuala Lumpur Isnin lalu, Sanusi mendakwa Putrajaya menggunakan alasan keselamatan negara untuk menghalang negeri daripada mengeksploitasi sumber REE mereka. Beliau berpendapat negeri patut diberi kuasa lebih besar membangunkan kekayaan mineral dan tidak bergantung sepenuhnya kepada peruntukan persekutuan.

Sanusi berkata Kedah mahu membangunkan industri REE hiliran supaya mineral itu diproses di dalam negara dan tidak dieksport sebagai bahan mentah. "Kita ada loji Lynas dan pelabur akan sedia datang bila-bila masa jika mendapat kelulusan untuk menjalankan pengasingan 17 unsur di sini," katanya. Beliau turut dilaporkan berkata menerima maklumat sebuah syarikat berkaitan kerajaan persekutuan mungkin mengambil alih pengurusan industri REE negara, namun mengakui perkara itu belum disahkan secara rasmi.

Malaysia kini menyekat eksport REE mentah bagi menggalakkan pemprosesan dalam negeri, walaupun Putrajaya pernah mempertimbangkan pengecualian bersyarat yang dikaitkan dengan pelaburan dan pemindahan teknologi. Kerajaan menganggarkan sumber REE negara berjumlah 16.1 juta tan metrik dengan nilai berpotensi RM970 bilion.

Dalam perkembangan berasingan, Menteri Ekonomi, Akmal Nasrullah Nasir, di Dewan Rakyat hari ini menolak dakwaan Putrajaya meminggirkan negeri SG4. Katanya, perbelanjaan pembangunan persekutuan 6.8 kali ganda lebih tinggi daripada gabungan perbelanjaan pembangunan negeri-negeri itu, termasuk projek di Tok Bali, Kelantan, dan Kulim, Kedah.

Beliau menjawab gesaan Ahli Parlimen Bachok, Syahir Che Sulaiman, agar sekurang-kurangnya 50 peratus peruntukan pembangunan dikekalkan untuk negeri SG4, Sabah dan Sarawak. Akmal berkata peruntukan perlu berdasarkan keperluan pembangunan setiap negeri dan bukan dinilai berdasarkan nilai kewangan semata-mata.